Unia Europejska (European Union, UE), związek państw-członków Wspólnot Europejskich, zawarty na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej, podpisanego 7 II 1992 w Maastricht w Holandii (tzw. traktat z Maastricht), który po procesie ratyfikacji wszedł w życie 1 XI 1993. Utworzony przez: Belgię, Danię, Francję, Grecję, Hiszpanię, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Niemcy, Portugalię, W. Brytanię i Włochy. 1 I 1995 członkami Unii Europejskiej zostały też: Austria, Finlandia i Szwecja.
Celem UE jest stworzenie unii gospodarczej, monetarnej i politycznej oraz wprowadzenie wspólnego obywatelstwa (nie zastępującego obywatelstwa państw-członków). Najważniejszymi organami UE są: Rada Europejska, Rada UE (dawniej Rada Ministrów), Komisja Europejska (dawniej Komisja Wspólnot), Parlament Europejski, Trybunał Sprawiedliwości, Trybunał Rewidentów i Księgowych.


UNIA W DATACH


Rok 1947 - Belgia, Holandia i Luksemburg tworzą unię celną (w 1958 zastąpiona Unią Ekonomiczną Beneluksu)

12 kwietnia 1948r. - powstaje Europejska Organizacja Wspólnoty Gospodarczej (OEEC), (w celu koordynacji planu Marshalla, ok. 13,5 mld dolarów z USA dla Europy Zach. EOWG tworzyło 16 państw Europy Zachodniej oraz 3 zachodnie strefy okupacyjne Niemiec ( od '49 RFN)

5 maja 1949r. - powstaje Rada Europy. Organizacja polityczna zrzeszająca obecnie 40 państw Europy. Cel - przestrzeganie zasad demokracji i praw człowieka. Organa - Komitet Ministrów i Zgromadzenie Parlamentarne.

9 maja 1950r. - Memorandum ministra spraw zagranicznych Francji Roberta Schumanna w sprawie utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS - ang. ECSA).

18 kwietnia 1951r. - w Paryżu Belgia, Luksemburg, Holandia, RFN, Francja i Włochy podpisują traktat ustanawiający EWWiS (wżycie wszedł 25 lipca 1952); miał obowiązywać 50 lat (do 2002); Cele EWWiS: stworzenie wspólnego rynku węgla, żelaza i stali, nadzór nad pracą przedsiębiorstw z branży, zajmować się ich dofinansowaniem, rozstrzygać spory i zapewniać wolną konkurencję.

19 maja 1956r.- ministrowie spraw zagranicznych krajów EWWiS ustalają celowość powstania Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Euratomu.

25 marca 1957r.- podpisanie Traktatów Rzymskich. Powstaje EWG i Euratom (wejście w życie 1.01.1958, na czas nieograniczony); powstały też wspólne instytucje EWWiS, EWG i Euratomu: Trybunał i Parlament Europejski.

3 stycznia 1960r. - z inicjatywy Wielkiej Brytanii powstaje Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (ESWH, ang. EFTA).

30 lipca 1961r. - w życie wchodzi program Wspólnej Polityki Rolnej (WPR); ma chronić rolników państw członkowskich prze konkurencją z zewnątrz.

8 kwietnia 1965r. - podpisany zostaje Merger Treaty (traktat scaleniowy) układ o scaleniu organów wykonawczych Wspólnot Europejskich (WE = EWWiS + EWG + Euratom) ; wchodzi w życie 1 stycznia 1967).

30 czerwca 1965r. - rozpoczyna się kryzys EWG wywołany wycofaniem się Francji z WPR; dopiero po kompromisie luksemburskimi ze stycznia 1966 sytuacja wróciła do normy.

1 lipca roku 1968r. - ujednolicony zostaje system celny WE.

od 1 stycznia 1970r. - roku państwa Wspólnot Europejskich (WE) prowadzą wspólną handlową politykę zagraniczną; unia celna zaczęła także obejmować produkty rolne.

1 stycznia 1973r. - wchodzą w życie umowy o wolnej wymianie handlowej między państwami EWG a krajami EFTA nie będącymi w Unii.

od 1973r - WE mają 9 członków (dochodzą Dania, Irlandia i Wielka Brytania).

9 - 10 grudnia 1974r. ma miejsce szczyt państw WE w Paryżu; zapadła decyzja o utworzeniu Rady Europejskiej/

9 - 10 marca 1979r. - na kolejnym kongresie zakończono prace nad wprowadzeniem wspólnej jednostki rozliczeniowej między państwami WE - ECU (European Currency Unit).

6 - 10 czerwca 1979r. - odbywają się pierwsze bezpośrednie wybory do parlamentu europejskiego.

od roku 1981r. - WE liczą 10 członków (dochodzi Grecja).

14 lutego 1984r. - roku Parlament Europejski na swoim plenarnym posiedzeniu aprobuje projekt traktatu ustanawiającego Unię Europejską.

1 stycznia 1987r. - roku wchodzi w życie (podpisany w lutym 1986) Jednolity Akt Europejski (ang. SEA - Single European Act); jego postanowienia to: ustanowienie nowych uprawnień dla Wspólnot w dziedzinie gospodarczej, realizacji do końca 1994 Jednolitego Rynku Wewnętrznego, modyfikacji procesów decyzyjnych UE oraz prawnej współpracy politycznej państw członkowskich w ramach tzw. Europejskiej Współpracy politycznej.

12 czerwca 1990r. - podpisanie konwencji w Schengen, znoszącej graniczne formalności, dla zapewnienia wolnego przepływu osób wewnątrz UE/

7 lutego 1992r. - podpisany zostaje traktat o Unii Europejskiej (tzw. traktat z Maastricht); od tego czasu istnieje UE jako taka; postanowienia: popieranie zrównoważonego wzrostu gospodarczego, otwarcie granic, ustanowienie jednolitej waluty Unii, ujednolicanie systemów prawnych i administracyjnych państw Unii.

od 1 stycznia 1993r. - funkcjonować zaczyna Jednolity Rynek Europejski; likwidacja wszelkich gospodarczych ograniczeń między państwami UE.

8 kwietnia 1994r. - prośbę o przyjęcie do UE składa Polska.

od 1 stycznia 1995r. - "dwunastka" staje się "piętnastką" - do Unii wchodzą: Austria, Finlandia i Szwecja.

w grudniu 1996r. - uchwalono pakt stabilizacyjny EMU (EMU - Economic - Monetary Union, Unia Gospodarczo - Walutowa); deficyt sektora publicznego państw UE nie może przekroczyć 3%.

17 czerwca 1997r. - kończy się międzyrządowa konferencja w Amsterdamie, która zaowocowała tzw. Traktatami Amsterdamskimi; celem - reforma instytucjonalna UE.

30 III 1998r. - w Brukseli zapoczątkowano oficjalnie proces poszerzania Unii Europejskiej o 11 państw stowarzyszonych z Europy Środkowej, Wschodniej i Południowej. Polska należy do czołówki krajów objętych tą procedurą, która przewiduje m.in. przegląd systemu prawnego pod kątem jego zgodności z prawodawstwem Unii. Planuje się, że w latach 2001-2003 nastąpi ratyfikacja przystąpienia Polski do zjednoczonej Europy.

30 VI 1998r. - szefowie 15 krajów Unii Europejskiej zainaugurowali działalność Europejskiego Banku Centralnego, który od 1 stycznia 1999 zarządza europejską walutą - euro. Dyrektorem banku został W. Duinsberg.

1 stycznia 1999r. - "rodzi się" EURO, wspólna waluta UE; na razie tylko w rozliczeniach międzybankowych, tylko w 9 krajach UE, i tak jest jednym z największych sukcesów UE ostatnich lat.

w roku 2000r. - ma nastąpić gruntowna reforma UE(Agenda 2000) ; rozmowy w toku; od 1 stycznia 2002r. EURO ma stać się "normalną" walutą.

1 V 2004 przyjęcie Polski oraz innych krajów do wspólnoty europejskiej

DZIEŃ UNII EUROPEJSKIEJ


Dzień Unii Europejskiej, święto europejskie przypadające 9 maja. Upamiętnia wystąpienie (w 1950) francuskiego ministra spraw zagranicznych R. Schumana z projektem powołania pierwszej Wspólnoty Europejskiej, czyli Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.

9 maja 1950 r. minister spraw zagranicznych Francji Robert Schuman wraz ze swoim współpracownikiem Jeanem Monnetem zaprezentował program stworzenia wspólnej polityki Francji i RFN dotyczącej koordynacji produkcji węgla i stali (tzw. plan Schumana). Plan połączenia podstawowych gałęzi przemysłu Francji i RFN przyczynił się do powstania Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, co z kolei zapoczątkowało integrację europejską. Na pamiątkę tego wydarzenia, które doprowadziło do tego, czym jest dzisiaj Unia Europejska postanowiono uznać dzień 9 maja za Dzień Europy w systemie państw Unii Europejskiej. Zadaniem tego święta jest popularyzacja idei jedności europejskiej na różnych imprezach i festiwalach towarzyszących temu świętu. Dniem Europy jest też 5 maja. Obchodzony jest przez kraje tworzące Radę Europy, czyli również i Polskę. 5 maja 1949 r. powstała Rada Europy i aby uczcić ten dzień Komitet Ministrów Rady Europy w 1964 r. uznał dzień 5 maja za Dzień Europy w systemie państw Rady Europy.